الزی ، سیر کوهی یا والک  

 "الزی ، سیر کوهی یا والک"   گیاهی است شبیه پیاز با دانه ها و گل سفیدرنگ این گیاه خودرو است که در رشته کوه البرز و فقط در فصل بهار می ‌روید. سرشار از کلسیم و انواع ویتامین های نافع بدن است.

"الزی ، سیر کوهی یا والک" یکی از گونه‌ های سیر و به اصطلاح نوعی سیرکوهی است. نام علمی آن Allium ursinum L و نام انگلیسی آن Board-leaved Garlic، wild Garlic و از خانواده Liliaceae می باشد.

"الزی ، سیر کوهی یا والک"با نام‌ های پیاز خرسی، سیر جنگلی، سیر خرس نیز از آن یاد می ‌شود.

  بسیار ملایم ‌تر و شیرین ‌تر از سیر معمولی است و بیشتر مصرف دارویی دارد. دارای سه برجستگی کاملامشخص است بوی سیر و پیاز میدهد و اغلب دارای 2 برگ دارز نوک تیز و دارای دمبرگ است .

ترکیبات شیمیایی  :

 "الزی ، سیر کوهی یا والک" حاوی ترکیباتی مانند اسانس فرار که حاوی ترکیبات گوگردی است، می باشد. این گیاه را در فصل بهار می‌ چینند و برای فصول دیگر به دو روش فریز کردن و یا خشک کردن نگهداری می‌ کنند.خشک کردن حتماً باید به روش در سایه عمل کنید.

 خواص و اثرات دارویی :

1-"الزی ، سیر کوهی یا والک"در موارد تصلب شرایین، اسهال، اتساع روده ای، آنفلوانزا، برونشیت، بیماری اسهال خونی از نوع آمیبی و سیاه سرفه به کار می رود.

2-خوردن آن تنفس را آسان و تنگی نفس را درمان مى کند.

3-مداومت در خوردن "الزی ، سیر کوهی یا والک"سبب ریزش موى سفید و در آمدن موى سیاه به جاى آن می شود. این خاصیت به علت داشتن فلز منگنز است که در آن زیاد بوده و عامل سیاهى موى بدن انسان مى باشد

4- "الزی ، سیر کوهی یا والک"با انبساط ملایم عروق خونی سبب کاهش فشار خون می شود.

5-سرشار از ویتامین C بوده و داراى لعاب و صمغ زیاد مى باشد.

6-"الزی ، سیر کوهی یا والک"برای تصفیه خونبسیار مفید است و در ناراحتی‌ های هاضمه کمک می ‌کند و خواص پیاز آن تا حدود زیادی شبیه سیر است.

7- مصرف گیاه "الزی ، سیر کوهی یا والک" باعث کاهش قند و پیشگیری از افزایش فشار خون در مبتلایان به دیابت می ‌شود.

8-"الزی ، سیر کوهی یا والک"برای کسانی که تنگی عروق دارند و همچنین برای سرگیجه بسیار مفید است.

9-این گیاه ضد عفونى کننده ی قوى است؛ به هضم غذا کمک مى کند و ضد کرم معده و کرم کدو است.

10- اثر خوبى بر روى اعصاب دارد و از آن براى درمان نسیان، تقویت اعصاب و اشخاص ‍فلج استفاده می کنند.

11-تسکین دهنده ی درد روماتیسم ، سیاتیک و نقرس مى باشد.

12-ادرار را باز مى کند و رنگ چهره را نیکو مى سازد.

13-پادزهر سموم حیوانى و غذایى هست.

14-مداومت در خوردن"الزی ، سیر کوهی یا والک"سبب ریزش موى سفید و در آمدن موى سیاه به جاى آن می شود. این خاصیت به علت داشتن فلز منگنز است که در آن زیاد بوده و عامل سیاهى موى بدن انسان مى باشد. از این نظر شباهت زیادى به سیر دارد.

15-به علت داشتن املاح زیاد، خون را قلیایى کرده و اسیدی بودن آن را از بین مى برد.

16-میوه ی"الزی ، سیر کوهی یا والک"بسیار خنک و ضد رطوبت بدن است و راه ورود میکروب ها را به عروق مى بندد و از خونریزى و فساد خون جلوگیرى کرده و رقت خون را درمان مى کند.

17-ملین و اشتهاآور بوده و ادرار را زیاد مى کند.

18- "الزی ، سیر کوهی یا والک"برای کسانی که تنگی عروق دارند و همچنین برای سرگیجه بسیار مفید است

19-مسکن صفرا و پاک کننده صفرا از امعاء است.

20-بهترین درمان  روماتیسم و تصلب شرائین است، براى کسانى که از درد معده رنج مى برند، میوه ى خوبى است و از تحریکات جلدى جلوگیرى مى نماید.

21-شربت"الزی ، سیر کوهی یا والک" براى مبتلایان به تب و آبله مرغان و سرخک بسیار مفید است. غرغره ی جوشانده ی آن براى درمان دردگلو و آنژین سود فراوان دارد.

22-سکنجبین میوه آن خنک کننده بوده و براى رفع یرقان و التهاب صفرا و کبد سودبخش است.

23-اگر بر روی پوست مالیده شود باعث قرمزی پوست می شود.

24-به صورت موضعی برگ های له شده ی آن را می توان برای از بین بردن آبسه و کورک به کار برد.

25-مالیدن عصاره میوه ى "الزی ، سیر کوهی یا والک"جهت زخم هاى آبدار و چرکى نافع بوده، آن ها را خشک مى کند و گل آن نیز همین خاصیت را دارد.

26-ضماد برگ  "الزی ، سیر کوهی یا والک"جهت زخم هاى سرد و برآمدگى چشم از حدقه مفید است. عصاره ی برگ و ساقه ی آن که تازه چیده و کوبیده شده را با کمى صمغ مخلوط نمایید، جهت امراض ‍چشم مخصوصا جوش پلک و ریزش اشک، ناخنه و ورم پلک چشم مفید مى باشد.

27-جویدن برگ "الزی ، سیر کوهی یا والک"جهت ورم لثه و رفع بى حسى آن مفید مى باشد. جوش هاى دهان را از بین مى برد و بوى بد دهان را برطرف مى نماید.

28-نوشیدن آب برگ و ساقه ی آن که تازه باشد با کمى صمغ عربى جهت تقویت معده و خونریزى معده و بند آمدن اسهال و معالجه بواسیر نافع است.

29-گل "الزی ، سیر کوهی یا والک"نیز اسهال را بند مى آورد و ضماد برگ آن بر روى دکمه بواسیر خونى نافع است.

30-نوشیدن جوشانده ى ریشه ی "الزی ، سیر کوهی یا والک" علاوه بر بند آمدن اسهال، سنگ کلیه و مثانه را خرد مى کند.

از برگ این گیاه تا می توانید استفاده کنید و چنان چه در اختیار ندارید از سیر معمولی چه از برگ و چه از پیاز آن میل نمایید. اثر گیاه تازه بهتر از پخته ی آن است. برگ آن را همراه با جعفری و پیازچه به صورت سبزی خوردن یا سالاد، سوپ، آش کوکوی بدون تخم مرغ می توانید تناول نمایید.

منبع : سوادکوه آنلاین

ولیک ( زالزالک وحشی )

معمولاً «ولیک ( زالزالک وحشی )» د‌ر مناطق جنگلی ایران به خصوص در شمال به وفور وجود دارد ، و بسته به رنگ میوه «سرخ ولیک» و «سیاه ولیک» نامید‌ه می‌شود‌. ولی نام محلی آن د‌ر هر یک از مناطق کشور متفاوت است از جمله د‌ر لاهیجان «کُمار»، د‌ر رامسر و شهسوار «کِجیل»، د‌ر د‌یلمان و رود‌سر «مارِخْ»، د‌ر گرگان و بعضی نقاط بختیاری «ولک، بلک و ولیک»، د‌ر شهسوار «کُتْ کُتی»، د‌ر اطراف تهران و همد‌ان و اصفهان «گوچ»، د‌ر خلخال و آذربایجان «گیچ ـ یِمیشان»، د‌ر باختران و همد‌ان و پشتکوه «گِویچ»، د‌ر سرد‌شت «گیویژ، گوژ و گویشک»، د‌ر فارس «کیالک» و د‌ر ارسباران «آت‌گُتی» نامید‌ه می‌شود‌.

 به گونه‌هایی که د‌ارای میوة سیاه هستند‌، د‌ر آستارا و گرگان رود‌ «قره گیله»، د‌ر شفارود‌ «سیاه‌لله» د‌ر اطراف رشت «سیاه کوتی و سیاه کوتیل»، د‌ر طالش «مون‌برو»، د‌ر شهسوار «سیاه کوت کوتی»، د‌ر د‌رة کتول «سیاه ولیک»، د‌ر نواحی ترک زبان منجیل، رامیان، قزوین و خراسان «یمیشان» گفته می‌شود‌. به گونه‌هایی که د‌ارای میوة سرخ رنگ هستند‌، د‌ر نور «شال‌ولیک»، د‌ر کتول «سرخ ولیک»، د‌ر گرگان رود‌ «کمبر»، د‌ر شفارود‌ «سرالالا»، د‌ر اطراف رشت «سگ‌کامپوره»، د‌ر شهسوار «ولیک» و د‌ر سرد‌شت «گوژسوره» گفته می‌شود‌.

ولیک ( زالزالک وحشی ) د‌ر کتاب‌های طب سنتی «خفچه» و «زعرورالاد‌ویه» و د‌ر بعضی کتاب‌ها هم «تفاح‌بری» نام برد‌ه شد‌ه است. به انگلیسی Maytree، Thornapple tree ، White thorn و Haw thorn گفته می‌شود‌. د‌رختچه‌ای است از خانواد‌ة Rosaceae از جنس Crataegus.

 ترکیبات شیمیایی :

از نظر ترکیبات شیمیایی طبق گزارش علمی که د‌ر (G.I.M.P) آمد‌ه است د‌ر گونة Crataegus Oxyacantha مواد‌ زیر مشخص شد‌ه است: اکسالیک اسید‌ و د‌ر ساقه‌ها و جست‌های جوان و سبز ولیک ( زالزالک وحشی ) HCN گلوکوزید‌ و ماد‌ة عامل تلخ به نام کراتگین که مشابه اسکولین است. عصارة شاخه‌های جوان ولیک ( زالزالک وحشی )، عمل فلج‌کنند‌ه روی مرکز تنفسی د‌ارد‌ و د‌ر مورد‌ قلب پستاند‌اران اثر سمی د‌ارد‌. میوة تازة ولیک ( زالزالک وحشی )، د‌ارای سیتریک اسید‌ و تارتاریک اسید‌ و کراتگوس اسید‌، پکتین، روغن چرب، قند‌های گلوکوز و فروکتوز است.

د‌ر هستة آن، ماد‌ة آمیگد‌الین و امولسین وجود‌ د‌ارد‌. د‌ر گل‌های آن د‌ر حد‌ود‌ 157/0 د‌رصد‌ اسانس و همچنین تری‌متیل آمین، کوئرسیترین و کوئرسیتین یافت می‌شود‌.
د‌ر گزارش د‌یگری آمد‌ه است که ماد‌ة عامل ولیک ( زالزالک وحشی ) د‌ر گونة C.oxyacantha ماد‌ة کراتگوس لاکتون است که مفتح قلبی است؛ یعنی موجب باز شد‌ن و گشاد‌ شد‌ن رگ‌های کورونر قلب می‌شود‌. بنابراین د‌اروی قلبی است. د‌ر برگ‌های آن بیشتر از میوة آن ماد‌ة فلاونوئید‌ مشخص شد‌ه است.

خواص ـ کاربرد‌ :

د‌ر چین، عصاره‌ای از گرد‌ ریشة خشک شد‌ة گونة C. monogynus تهیه می‌کنند‌ که د‌ارای خاصیت مفتح و بازکنند‌ة شریان‌های قلب است.

د‌ر کره، گونة C.Pinnatifidus میوه ولیک ( زالزالک وحشی ) برای رفع ناراحتی‌های گوارشی و اسهال به کار می‌رود‌.

د‌ر چین مرد‌م معمولاً ولیک ( زالزالک وحشی ) را د‌ر سطح گسترد‌ه‌ای به عنوان میوه می‌خورند‌، بنابراین نمی‌تواند‌ اثر فیزیولوژیکی شد‌ید‌ نامناسبی برای سیستم بد‌ن د‌اشته باشد‌.

به طور کلی خواص میوة ولیک ( زالزالک وحشی ) را ضد‌ کمی ویتامین C، ملین، مقوی معد‌ه، مفتح و بازکنند‌ة گرفتگی‌ها و محرک می‌د‌انند‌. زغال میوة ولیک ( زالزالک وحشی ) (میوه را می‌سوزانند‌ که زغال شود‌) یک زغال گیاهی بسیار مفید‌ است و برای معالجة سوءهاضمه و به خصوص برای بند‌ آورد‌ن اسهال خیلی نافع است.

د‌ر هند‌وستان عصارة آبی میوة ولیک ( زالزالک وحشی ) را به عنوان مقوی برای تقویت قلب می‌خورند‌ و برای معالجة بیماری‌های ارگانیک و فونکشنال قلب نظیر د‌یس پنوئا (تنگی نفس که ناشی از ضایعات قلبی باشد‌) و هایپرتروفی (بزرگ شد‌ن قلب)و ضعف قلب تجویز می‌شود‌.

حکمای طب سنتی ایران، ولیک ( زالزالک وحشی ) را از نظر طبیعت سرد‌ و خشک می‌د‌انند‌ و از پوست د‌رخت به عنوان تب‌بر استفاد‌ه می‌کنند‌. به طور کلی، د‌م کرد‌ة گل‌های ولیک ( زالزالک وحشی ) و یا گرد‌ گل خشک شد‌ة آن به مقد‌ار پنج تا هشت گرم د‌ر روز برای ضعف قلب، آنژین، ورم آئورت، اختلالات عصبی از جمله نگرانی، بی‌خوابی، سرگیجه، احساس صد‌ا د‌ر گوش و نظایر آن مفید‌ است.

د‌ر فرانسه یک قاشق سوپ‌خوری گل ولیک ( زالزالک وحشی ) را د‌ر یک فنجان آب جوش د‌م می‌کنند‌، و تا سه فنجان از آن را د‌ر روز به عنوان ضد‌ اسپاسم، رفع‌کنند‌ة بی‌خوابی و ناراحتی‌های د‌وران یائسگی می‌خورند‌.

                
این قلعه که به ملک قلا معروف است ، ظاهراً به نام ملک بهمن آخرین سلطان لاریجان نام گذاری شده است

نمای قلعه و آبشار از جاده هراز

این آبشار تقریباً 50 متری یکی از بزرگترین آبشارهای مازندران است.

قلعه شاهاندشت به »ملکه قلاع» ، «ملکه خلاء» و «ملک بهمن« مشهور است، قدمت آن بیش از 3000 سال تخمین زده می‌شود که با آزمایشهای کربن 14 دقیقتر می‌توان بیان کرد! این قلعه از ستگ و نوعی ساروج که مخلوطی از شیر و تخم مرغ و نوعی خاک است ساخته شده و استحکام زیادی دارد به طوریکه دربرابر زلزله‌های قوی که در منطقه زلزله‌خیز لاریجان بارها خانه‌ها را ویران کرده و حتی با‌خاک یکسان کرده، مقاومت کرده است. از نظر مهندسی، طراحی بسیار جالبی دارد، هیچ راه ورودی از اطراف قلعه وجود نداشته و تنها راه ورود آن زیر زمینی بوده که امروزه مسدود است و کوهنوردان با امکانات و رعایت موراد ایمنی می‌توانند از دیواره جنوبی قلعه به داخل صعود کنند.

تصویر قلعه از داخل روستا

تصویر قلعه از دره امامزاده الیاس

درون قلعه به دلیل نزولات آسمانی و کندوکاوهای جویندگان گنج تقرباً تخریب شده، بقایای دیوارهای سنگی عظیم اطراف قلعه، تعدادی اتاق در کنار آبشار، مدخل راه ورودی، چند پله بلند، دیوارهایی قطور و برجهای بالای قلعه از جمله مکانهای سالم قلعه هستند، علاوه بر این برجها دیده‌بانیهایی در اطراف وجود داشته که مهمترین آنها آتشکده‌ای در فاصله 2000 متری قلعه با سبک معماری قلعه، در منطقه‌ای به نام سه‌طاق بر بالای روستای آخا و آخازیر، منطقه امیری واقع است که کاملاً مشرف به قلعه و منطقه می‌باشد.

موقعیت سه‌طاق از شاهاندشت

تصویر سه طاق از روستای آخا

برای رسیدن به قلعه و آبشار شاهاندشت دو مسیر وجود دارد،
مسیر اول : نرسیده به شنگلده(از سمت تهران)، جاده روستای شاهاندشت، پارک ماشین در کنار رودخانه هراز، حدود 45 دقیقه پیاده‌روی
مسیر دوم: گذر از پل روستای وانا، جاده روستای شاهاندشت، پارکینگ شاهاندشت، و حدود 15 دقیقه پیاده‌روی
که مسیر دوم مناسب‌تر و پرترددتر است.

بعد از پارک ماشینها با گذر از درختان و امامزاده‌های قدیمی روستای زیبا، باصفا و پاکیزه شاهاندشت از قبرستانی گذر می‌کنی که مدفن علما و دانشمندان زیادی است و آیت‌ا... حسن‌زاده آملی ارادت خاصی به این محل داشته و حتی توصیه کرده‌اند بدون وضو وارد قبرستان نشوید!

در فاصله تقریباً دو کیلومتری از قلعه در درون دره بالای قلعه، با دو ساعت پیاده‌روی و کوهپیمایی به امامزاده‌ الیاس میرسی که در دشتی کنار رودخانه آرمیده است، که همچون بسیاری از امامزاده‌های این منطقه، به مدد اهالی میهمان‌نواز محل، همه امکانات لازم برای پذیرایی شامل پتو و ظرف و نفت و هیزم و... مهیاست،

با گذر از امامزاده و ادامه مسیر از کنار رودخانه بعد از 1 ساعت به آبشار دوم می‌رسی که در انتهای تنگه‌ای به نام شانه‌تنگ واقع شده و محل بسیار خوبی برای آب‌تنی است.

دیدار از قلعه و آبشار شاهاندشت، امامزاده الیاس و آبشار شانه‌تنگ برنامه یک روزه بسیار خوبی برای اهالی تهران و مازندران است.

ده شاهاندشت قلعه و آتشگاهی دارد که به نظر من یکی از مهمترین قلعه‌های ایران است. این قلعه با این نامها بین اهالی این ده و دههای اطرافش خوانده می‌شود :
«ملکه قلاع» ، «ملکه خلاء» و «ملک بهمن»
ملکه قلاع که به راحتی قابل درک است ، منظور بانوی قلعه‌هاست. خلاء نیز به معنی محل خلوت و جای خالی می‌باشد. بهمن که در اسم دیگر این قلعه آمده ، نام فرشته یا امشاسپندان در کیش زردشتی است و در جهان مینوی وی نماینده منش نیک اهورمزدا است و در جهان مادی نگهبانی چهارپایان سودمند به او سپرده شده و او موکل است بر روز دوم هر ماه سال خورشیدی (بهمن روز) و ماه یازدهم هر سال خورشیدی (بهمن ماه) . بهمن به صورت «وهومن» هم گفته شده. در ضمن بهمن پسر اسفندیار پسر گشتاسب پادشاه کیانی است . وی پس از مرگ پدر طبق وصیت او تحت تربیت رستم قرار گرفت و چون به پادشاهی رسید به خونخواهی پدر به زابلستان لشکر کشید و فرامرز پسر رستم را بکشت و زال را در قفس کرد و سپس از آنجا بازگشت . لقب او را «دراز دست» نوشته اند و به این مناسبت بعضی وی را با اردشیر هخامنشی یکی دانسته‌اند .
در کنار توضیحات بالا درباره نام «بهمن» در کتاب «تاریخ طبرستان - التدوین فی الحوال جبال شروین» به نام «ملک بهمن لاریجانی» بر می خوریم ، که دو قلعه سمنکو و لاریجان را که از آنها به استواری یاد شده ، متعلق به او دانسته‌اند . طبق تحقیقات بسیاری که کردم به جز «قلعه ملک بهمن»‌ قلعه‌ای دیگر در لاریجان نیست و شکی وجود ندارد که این قلعه همانطور که نامش هم به ما کمک می کند همان قلعه لاریجان می باشد . ملک بهمن لاریجانی و ملک عزیز سلطان سه نفری بودند که در عهد شاه طهماسب صفوی در مازندران برعلیه او قیام کردند. البته هنوز تاریخ این قلعه کاملاً روشن نشده است ، چون قلعه بسیار قدیمتر از این زمان ساخته شده است.
نام ملکه قلاع واقعاً برازنده این قلعه است ، چون به مانند آشیانه عقابی تسخیر ناپذیر است ،‌ حتی در حال حاضر که زمانی طولانی از تخلیه این دژ می‌گذرد ، صعود به آن دشوار می‌نماید ، برای همین به صورت یک جای خلوت که در اسم دیگر آن «ملکه خلاء» برده شده ، در آمد است . در ابتدا گفتم که آتشکده‌ای در بیرون قلعه و تقریباً در 2000 متری آن قرار دارد که از نظر سبک معماری همانند معماری دژ می‌باشد و این یکی از دلایل است که عمر این دژ را بسیار کهن‌تر می‌کند ، تا جایی که فکر کنیم قلعه استوناوند است . حالا نوبت این است که درباره موقعیت ،‌نوع مصالح ، نقشه و طرح و قدمت آن بحث کنیم :
این قلعه برروی صخره‌ سنگی بزرگی بنا شده است که از روی آن و کنار قلعه آبشاری زیبا به پایین می‌‌ریزد . از دو طرف که دسترسی به قلعه غیر ممکن است . دو طرف دیگر در حال حاضر می تواند کمکی برای رفتن به قلعه باشد ولی در گذشته ، این دوطرف که به صورت باغ می‌باشند ، توسط دیوارهای سنگی بسیار قوی و بزرگی حفاظت می‌شده ، این علت کار را بسیار سخت می‌کرد . در این دیوارهای سنگی ، سنگهایی استفاده شده که بسیار بزرگ و سنگین می‌باشند و جابی تعجب است که چطور این سنگها را در آنجا حمل و نقل می‌کردند و روی هم قرار می‌دادند ، در صورتی که تکان دادن آنها در یک جای تخت بدون ماشینهای مکانیکی در عصر حاضر امکان ندارد . طبق تحقیقات و کاوشهایی که کرده‌ام اصل قلعه و اطاقهای آن در داخل این صخره سنگی کنده شده است . دلیلی که وجود دارد، این است که بر روی بعضی قسمتهای سنگ پنجره های کوچکی قرار دارد که خالی بودن صخره را ثابت می‌کند .
روی و بالای قلعه برجهائی وجود دارد که احتمالاً برای دیدبانی بوده است ، پله‌هایی ما را به روی این برجها می‌برد . اگر از پهلو به این پله ها نگاه کنیم روی آنها را حجم زیادی خاک پوشانده است و نکته مهمی که به نظر می رسد ، این است که ارتفاع هر کدام این پله ها بیش از 50 سانتیمتر می‌باشد و این را می‌رساند که مردانی بلند قامت به اینجا رفت وآمد داشته‌اند ، مردانی که برای زمانهای بسیار دور ، شاید قبل از ورود آریایی ها به ایران ، بوده اند . از این پله ها می توان اینطور استنباط کرد که قد این افراد بیش از 2 متر بوده است . کسانی که می توان نام «دیو» یا « دَئیوا» را روی آنها نهاد و شایدمنظور چکامه‌سرای بزرگ ایران «فردوسی» از دیوهایی که با رستم نبرد کردند همین‌ها باشند. هر چند که فردوسی در دو بیت زیر دیو را مردم بد معرفی کرده ولی طبق تحقیقات دانشمندان مردمان طبرستان بسیار قوی هیکل بوده اند و حتی در حال حاضر می‌توان این اختلاف را مشاهده کرد .

تـو مـردیـو را مـردم بـد شنـاس کسی کو ندارد زیزدان سپاس
هر آن کو گذشت از ره مردمی ز دیـــوان شمر مشمرش آدمی

نوع مصالح ساختمانی که در این قلعه بکار برده شده سنگ و نوعی ساروج است که گویند از مخلوط شیر و مواد دیگر حاصل شده ودارای استحکام بسیار زیادی است ، چون بعد از گذشت این همه سال هنوز اینطور پایدار مانده ، از نظر مهندسی و طراحی بسیار جالب بوده است ، با وجود اینکه این منطقه زلزله خیز است و تا به حال زلزله‌های بسیار قوی در این جا آمده ولی اثر جدی از خرابی در آن دیده نمی‌شود . درباره راه ورودی دژ ، ‌احتمالاً راه خاص و زیر زمینی برای آن طراحی شده است ، به این علت که هیچ راه مخصوصی برای ورود به قلعه وجود ندارد . البته امکان صعود به قلعه «منظور بالای قلعه» هست ولی نتیجه‌ای ندارد .
بحث درباره زمان ساخت این قلعه کار ساده ای نیست و زمان دقیق ساخت آن با آزمایشهای دقیق باستانشناسی معلوم می‌گردد (‌کربن 14 ). ولی از روی شواهد می توان حدسهایی زد که عمر تقریبی قلعه را بیان کند . آتشکده این قلعه بر ما این موضوع را روشن می‌کند که قلعه متعلق به دوران قبل از اسلام است ، و یا متعلق به پادشاهی زردشتی مذهب ،که بعد از ورود اسلام به ایران هنوز بر دین خود بوده است .
در کتاب «‌جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی ، تألیف لسترنج»‌آمده که :
در دامنه کوه دماوند دژ دیگری وجود داشت که از دژ فیروزکوه اهمیتش کمتر نبود و آنرا دژ «استوناوند» ‌یا «استناباد» ‌می‌گفتند قزوینی گوید سه هزار سال از عمر این دژ می‌گذرد و هیچکس نتوانسته در این مدت آنرا به قهر و غلبه تصرف کند ، تا آنکه مغولها در سال 613 با یورش آنرا تصرف نمودند . یاقوت گوید این قلعه را «جرهد» نیز گویند و دوازده فرسخ تا ری فاصله دارد و پناهگاه اسپهبد پادشاه قدیم زردشتی مذهب این بلاد بوده است . این قلعه را یحیی برمکی پس از محاصره تسخیر کرد و دختران اسپهبد را اسیر کرده به بغداد برد . یکی از این دختران که بحریه نام داشت ، همخوابه منصور خلیفه عباسی شد و از او مهدی پدر هاروی الرشید متولد گردید . فخروالدولیه دیلمی در سال 350 هجری به تعمیر آن دژ همت گماشت و سپس به تصرف اسماعیلیه در آمد .
و در آخر به عنوان قلعه لاریجان ( لازر) یا قلعه ملک بهمن در خدمت ملک بهمن لاریجانی قرار گرفت تا آنکه در سال ( 1005 -1010 هـ .ش ) عمر طولانی‌اش به پایان رسید .
با توجه به توضیحات بالا هیچ قلعه‌ای در این منطقه نسیت که قدمت قلعه «ملک بهمن» ‌را داشته باشد ، و با ری 12 فرسخ (72 کیلومتر) فاصله داشته باشد . به احتمال بسیار قوی این همان قلعه معروف استوناوند است که ساخت آن ، به زمان مادها یا قبل از آنها (قبل از ورود آریاییها به ایران) ‌برمی‌گردد.
درباره آتشکده‌ای که گفتم در خارج از این قلعه قرار دارد حرف زیادی نیست ، ارتفاع این آتشکده - که به صورت استوانه‌ای ساخته شده - حدود 5 متر و قطر آن 4 متر می باشد . این آتشگاه از داخل قلعه به راحتی و وضوح پدیدار است و با بنای سه‌طاق (توضیح داده خواهد شد) که در روبروی این قلعه و برروی کوههای امیری در دیواره خاکی سنگی قرار دارد ،‌ در یک راستا است .

سه طاق :

در چند خط بالاتر به اسم سه طاق برخورد کردید شاید مایل باشید اطلاعاتی نیز درباره این بنا به دست آورید . سه‌طاق ، همانطور که از اسمش هم پدیدار است ، همانند سه طاقچه در روبروی قلعه و آتشگاه آن و بر کوه امیری دیده می‌شود .
این سه طاقچه در دیواره خاکی سنگی و در ارتفاعی بسیار بالاتر نسبت به قلعه و آتشگاه بیرون آن نمایان است . برای رفتن به سه طاق ابتدا باید به ده وانا و سپس به آخا رفت و از آنجا با راهنمایی مردم محلی به سمت مقصد حرکت کرد .
(از آخا تا سه طاق تقریباً 5 ساعت راه می باشد) (از قلعه ملک بهمن تا سه طاق تقریباً 8 ساعت راه است) هر کدام از این طاقچه‌ها 7 متر ارتفاع و 5 متر عرض و 1 تا 2 متر عمق دارند . وقتی در این ارتفاع و در داخل این طاقها می‌ایستیم ، قلعه و آتشگاه آن در کف دستمان قرار دارد . حقیقت این است که این سه طاق به دست انسان ساخته شده است و مطمئناً هدفی را دنبال می‌کرده ولی واقعاً آن هدف چیست؟
اینجا بگذارید حکایتی را از یکی از ریش سفیدان ده «آخا» درباره سه‌طاق نقل کنم :
در زمانهای دور یکی از اهالی این ده به هندوستان سفر می‌کند ، در آنجا با شخصی دوست می‌‌شود که دارای قدرت غیب گویی بوده است ، روزی که می‌خواست برگردد ، دوستش به او می گوید : در دهی که تو زندگی می‌کنی چنین بنایی با این مشخصات وجود دارد ، در یکی از این طاقچه ها دالانی وجود دارد که به اطاقکی متصل است ، در این اطاقک گنجی نهفته است ، تو برو و آنرا بردار . او بر می گردد ولی دالانی پیدا نمی‌کند . به نظر می‌رسد که در اثر اتفاقی این دالان فرو ریخته و بسته شده است و تا کنون گنج آن بدست نیامده است .
البته به عقیده من هیچ افسانه ای دور از واقعیت نیست و این مثل هم در اینجا می‌توان ذکر کرد که تا نباشد چیزی مردم نگویند چیزها .
به نظر من این بنا به واسطه موقعیت و دید جالبی که دارد می‌توانسته به عنوان یک مرکز دیدبانی و یا پناهگاهی در مواقع خطر استفاده گردد . 

نویسندگان:بابک ارجمندی  - حسین آدوسی

منبع : سایت لاریجان

شاهاندشت که از آن به نام شاهندشت و شونه‎دشت نیز نام برده می‎شود، از روستاهای لاریجان است در کنار جاده هراز و واقع در کیلومتر 96 جاده هراز(در 65 کیلومتری شهر آمل) تهران - آمل قرار دارد.

 در 65 کیلومتری شهر آمل در جاده هراز و مسیر منتهی به شهر تهران در ارتفاعات مشرف به روستای زیبا و ییلاقی شاهان دشت در جانب جنبی جاده و رود خانه هراز از این آبشار پراب دائمی و عظیم با شکوهی وصف ناپذیر خودنمائی می کند.
آبشار شاهان دشت با ارتفاع تقریبی 50 متری یکی از بزرگترین آبشارهای استان مازندران به شمار می رود.
قابل ذکر است که جاده فرعی منشعب از جاده هراز تا آبشار مذکور تقریباً 10 دقیقه فاصله دارد و بعد از خاتمه جاده از روستای شاهان دشت 15 دقیقه پیاده روی دارد.

 این منطقه زیبا و دیدنی در 32 کیلومتری جنوب غربی بابل واقع شده و سد بر روی رودخانه چلیم یکی از سرشاخه های رودخانه بابلرود در روستای شیاده و در بخش بندپی غربی این شهرستان بسته شده است .

منطقه بکر سد شیاده به دلیل دارا بودن آب و هوای مساعد و وجود جنگل در چهار سوی خود، مکان مناسبی برای پیاده روی، برگزاری اردوهای یک روزه سیاحتی، صعود به ارتفاعات نزدیک سد شیاده، کشتی لوچو، ماهیگیری و قایقرانی است که جذابیت های طبیعی این منطقه علاقه و رغبت دیدار مجدد مسافران و گردشگران را از این منطقه افزایش می دهد.

این مکان علاوه برایام عید نوروز و تابستان در روزهای تعطیل معمولی نیز شاهد حضور جمع زیادی ازخانواده ها از هر قشر است که استفاده از این فضای مناسب برای ایجاد نشاط و روحیه را انتخاب می کنند .

سقاتالارشیاده و پوشش گیاهی و جنگل های زیبا در کنار سد زیبای روستای شیاده ورود و بازدید گردشگران و مسافران را نیز چند برابر کرده است.

خانه قدیمی فاضلی یکی از مجموعه بناهای ارزشمند واقع در محور تاریخی- فرهنگی آب انبارنو شهر ساری می باشد. این بنا از ساخته های دوران قاجار بوده و در دوران پهلوی اول نیز قسمتی دیگر به آن الحاق شده است.

از دیگر بناهای مهم و ارزشمند واقع در این محور می توان از تکیه آب انبارنو، خانه خانم اخوان، آب انبارنو، بنای ارزشمند با ورودی شاخص، خانه کلبادی 1، مجموعه کلبادی 2، مجموعه همجوار با فاضلی، خانه میرگتی، تکیه عباس خانی و مسجد و حوزه علمیه حاج مصطفی خان نام برد.

عمده ترین مصالح به کار گرفته شده در خانه فاضلی و سایر مجموعه ها چوب،آجر، سفال و خشت می باشد.

این بنا که جزو معدود منازل 3 طبقه در زمان خود می باشد، دارای 3 حیاط، یکی در ضلع غرب و دیگری در ضلع شرق و آخری در سمت شمالی بنا است و به صورت مجموعه بنایی دارای حیاط بیرونی و اندرونی جلب توجه می نماید. قسمت اندرونی ( حیاط غربی ) شامل حیاط چهارگوش در وسط و مجموعه اتاق های مسکونی، آشپزخانه، حمام و سرویسهای بهداشتی و غیره در اطراف آن می باشد.

 بخش مسکونی در قسمت شرقی و شمالی در یک طبقه و در قسمت غربی در دو طبقه احداث شده که سقف آن با سفال پوشش داده شده است. شاه نشین این مجموعه در قسمت شرقی و در وسط آن است که از امتداد اتاق هایی که در کنار آن قرار گرفته اند بیرون زده است و شاه نشین به وسیله پلکانهایی که در جانبین آن تعبیه شده، بدان منتهی می شود.

همچنین در حیاط اندرونی در قسمت جنوبی آن،  دیوار دارای هشت طاقنمای هلالی شکل می باشد که این طاقنماهای هلالی به وسیله قاب مستطیل شکلی محصور شده اند. 

 مجموعه بنای قدیمی فاضلی از نظر دارا بودن شیوه های تزیینی آجری در نمای داخلی حیاط، درها و پنجره ها و ویژگی های معماری دارای ارزش تاریخی، هنری و فرهنگی شایان توجه می باشد.تزیینات بنا شامل آجرکاری به صورت قواره بری در کلیه دیوارهای حیاط و نقوش سنتی ساخته شده به وسیله آجر در نمای ساختمان دوره قاجار می باشد.

نمای ساختمان پهلوی پنجره ای سرتاسری به صورت پیش آمده دارد .فرم پنجره های این ساختمان، بنا به مقتضیات سبک معماری آن دوره با قاب های مستطیلی و حالتی خشک و نظامی وار است که بی شباهت به ساختمان های اداری ساخته شده در این دوران نمی باشد.

خانه فاضلی از سال 1375 در مالکیت شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری قرار گرفته است و طرح مرمت آن در سال 1386 توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهیه شده است. همچنین برایر توافق نامه ای که در سال 1388 میان شرکت عمران و مسکن سازان استان به نمایندگی از شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مبادله شده، عملیات مرمت این بنا در دستور کار شرکت عمران و مسکن سازان استان قرار گرفته است.

سلام دوستان دوباره فصل بهار اومد  فصل مشقت وزحمت مازنی ها و نشاء برنج

امیدوارم از دیدن عکسهای زیر (دوست عزیزم میثم قلی پورزرندینی سایت مهرگان ) لذت ببرید از همین جا به همه کشاورزان وزحمت کشان برنج وبرنج کار مازنی خسته نباشید میگم

شمه خسته تنه بلارم   خداشه ماره قوت هاده

این هم آثار تأسف برانگیز روز طبیعت سال 91

___________________________________________

عکاس: رضا رقیمی -  1391/01/14